علويان ( olviy n ) پ . ج . علوى . علويان ( alaviy n ) پ . ج . علوى . علويه ( olviyye ) ص . پ . جواهر علويه : ستارگان . علويه ( alaviyye ) ا . پ . زنى از اولاد حضرت امير مؤمنان على بن ابي طالب عليه السلام باشد . عله ( alah ) ا . ع . تحير و سرگشتگى . و دهشت و اضطراب . و آمد و شد از ترس و فزع . و پليدى نفس . و وقوع در ملامت و انهماك . و وقوع در حالت خمار و زحمت آن . وحدت . و گرسنگى . و شادمانى اسب در لگام . عله ( alah ) م . ع . عله علها ( از باب سمع ) : در همهء معانى مذكورهء در فوق استعمال مىگردد . عله ( aleh ) ص . ع . مضطرب و متحير و سرگشته و حيران . علهاء ( alh ' ) ا . ع . دو جامه‌اى كه در آنها پشم شتر گذارند و در زير زره پوشند . و نام اسبى . علهاص ( elh s ) ا . ع . سربند شيشه . علهان ( alh n ) ا . ع . شترمرغ نر . علهان ( alh n ) ص . ع . اسبى كه در لگام شادمانى نمايد . و مرد گرسنه . ج : علاه و علاهى . علهب ( alhab ) ا . ع . تكهء دراز شاخ . و گاو وحشى . و مرد بلند بالا . علهبة ( alhabat ) ا . ع . مؤنث علهب . علهج ( alhaj ) ا . ع . نام درختى . علهجة ( alhajat ) م . ع . علهج علهجة : پوست را به آتش نرم كرد تا بخايد و فرو برد چنان كه در قحط سال مىكنند . علهدة ( alhadat ) م . ع . علهدت المراة الصبى علهدة : خورش نيكو خورانيد آن زن كودك را . علهز ( elhez ) ا . ع . طعامى كه در تنگسال از خون و پشم شتر سازند . و كنهء كلان . و ماده شتر كلانسال كه در آن اندكى از جوانى باقى باشد . و نام گياهى . علهسة ( alhasat ) م . ع . علهس الشيئ علهسة : سخت مروسيد آن چيز را . علهصة ( alhasat ) م . ع . علهص القارورة علهصة : بپنجه گرفت آن شيشه را تا سر بند وى را بردارد . و علهص العين : برآورد آن چشم را از سر . و علهص فلانا : سخت مروسيد با فلان . و علهص من فلان : دريافت از فلان چيزى را . و علهص بالقوم : درشتى نمود با آن قوم و بستم و جبر آن قوم را بر كارى داشت . علهضة ( alhazat ) م . ع . علهض من فلان علهضة : دريافت از فلان چيزى را . و علهض راس القارورة : بدست سربند شيشه را برآورد . و علهض العين : برآورد آن چشم را از سر . و علهض الرجل : سخت گرفت آن مرد را . علهم ( ellahm ) و ( elehamm ) ا . ع . شتر درشت بزرگ جثه . علهى ( alh ) ص . ع . ماديانى كه در لگام شادمانى نمايد . و زن گرسنه . على ( aly ) ا . ع . هر جاى بلند . على ( aly ) و ( ely ) م . ع . على السطح و عليه و فيه عليا و عليا و عليا ( از باب ضرب ) : برآمد بر بالاى آن سقف ( واوى و يائى ) . على ( ely ) ا . ع . على الناس : اشراف و اجلهء مردمان . على ( al ) ع . لفظى است مشترك در اسم و فعل و حرف يعنى داراى معنى اسمى و فعلى و حرفى هر سه مىباشد ، چنان كه گويند : على زيد ثوب يعنى به روى زيد جامه است . و على زيد آثوب : بلند كرد زيد را جامه . و اتيته من على : آمدم او را از بالا ، كه در مثال اول حرف و در دويم فعل و در سيوم اسم است . و چون ضمير بوى ملحق گردد الف آن را بدل بيا كنند و عليك و عليه و جز آن گويند اگر چه بعضى آن الف را باقى گذارده و علاهن بجاى عليهن مىگويند . بارى على در نه معنى استعمال مىگردد : اول در استعلا يعنى بر . قوله تعالى : وَ عَلَيْها وَ عَلَى - الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ . و قوله : أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدىً . و قوله : فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ . دويم در مصاحبت بمعنى با . قوله تعالى : وَ آتَى الْمالَ عَلى حُبِّهِ . و قوله : وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلى ظُلْمِهِمْ . سيوم در مجاورت بمعنى از . قوله : فى ليلة لا ترى بها احدا * يحكى علينا الا كواكبها اى عنا . چهارم در تعليل بمعنى از براى . قوله تعالى : لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ يعنى از براى هدايت خدا مر شما را . پنجم در ظرفيت بمعنى در . قوله تعالى : وَ دَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلى حِينِ غَفْلَةٍ يعنى در هنگام غفلت . ششم بمعنى من يعنى از . قوله تعالى : إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ اى منهم يعنى از مردم . هفتم بمعنى باء يعنى به . قوله تعالى : حَقِيقٌ عَلى أَنْ لا أَقُولَ اى بان لا اقول يعنى باينكه نگويم . هشتم زائده خواه بعوض چيزى محذوف باشد و يا نباشد . قوله : ان الكريم و ابيك يعتمل * ان لم يجد يوما على من يتكل اى من يتكل عليه ، عليه را حذف كرده و على را قبل از من بعوض آن آورده و در اينجا واو « و ابيك » واو قسم است . نهم در استدراك و اضراب استعمال مىشود . قولهم : فلان